Της ψυχολόγου Θεώνης Διαμαντοπούλου
Η ψυχική υγεία αποτελεί βασικό άξονα κοινωνικής συνοχής και ευημερίας για τον Δήμο Περιστερίου, ο οποίος διαχρονικά επενδύει στη στήριξη των πολιτών του μέσα από οργανωμένες δομές και υπηρεσίες ψυχικής φροντίδας. Η Κοινωνική Υπηρεσία και τα ΚΕΦΙ της πόλης λειτουργούν ως σταθερά σημεία αναφοράς για ανθρώπους και οικογένειες που αναζητούν υποστήριξη, ενδυνάμωση και ουσιαστική βοήθεια.
Στο πλαίσιο αυτής της συλλογικής προσπάθειας, η ψυχολόγος Θεώνη Διαμαντοπούλου έχει συμβάλει ενεργά στο έργο του Δήμου, προσφέροντας τις υπηρεσίες της σε δημοτικές δομές και παραμένοντας προσανατολισμένη στη φροντίδα του ανθρώπου με σεβασμό, ενσυναίσθηση και επαγγελματική ευθύνη.
Σε μια κοινωνία που καλείται να διαχειριστεί σύνθετες προκλήσεις, η ψυχική υγεία δεν είναι απλώς επιθυμητός στόχος αλλά θεμέλιο ισορροπίας και ποιότητας ζωής και στο Περιστέρι, η φροντίδα αυτή συνεχίζεται καθημερινά με συνέπεια, γνώση και βαθύ σεβασμό προς τους ανθρώπους που ζουν και δημιουργούν εδώ.
Κανένας άνθρωπος δεν φαντάζεται τη στιγμή που το ίδιο του το σώμα θα πάψει να λειτουργεί ως σύμμαχος. Κι όμως, η διάγνωση ενός αυτοάνοσου νοσήματος έρχεται πάντοτε απρόσκλητη, ανατρέποντας βεβαιότητες και αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την καθημερινότητα, την αντοχή και τον ίδιο μας τον εαυτό. Δεν πρόκειται μόνο για μια ιατρική κατάσταση, αλλά για μια εμπειρία ζωής που αγγίζει το σώμα, την ψυχή και τη σχέση μας με τον κόσμο γύρω μας.
Στο κείμενο που ακολουθεί, θα φωτίσω αυτή τη λιγότερο ορατή πλευρά των αυτοάνοσων νοσημάτων. Θα μιλήσω για το τι συμβαίνει όταν το σώμα βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση, πώς η ψυχική επιβάρυνση συνοδεύει τη χρόνια ασθένεια και με ποιον τρόπο η κατανόηση και η φροντίδα μπορούν να λειτουργήσουν ευεργετικά. Στόχος μου είναι να εστιάσω κυρίως στον άνθρωπο, σε εκείνον που καλείται να επαναπροσδιορίσει τις αντοχές του και να συνεχίσει τη ζωή του μέσα σε νέες συνθήκες.
Γιατί όταν αρχίζουμε να ακούμε με μεγαλύτερη προσοχή όσα μας λένε η ψυχή και το σώμα, ανοίγει ο δρόμος για μια διαφορετική σχέση με τον εαυτό μας. Μια σχέση που δεν βασίζεται μόνο στην αντοχή, αλλά και στη φροντίδα, την αποδοχή και την επίγνωση.
Τι είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα και πώς επηρεάζουν τον οργανισμό
Τα αυτοάνοσα νοσήματα αποτελούν χρόνιες καταστάσεις φλεγμονής, κατά τις οποίες το ανοσοποιητικό σύστημα δυσλειτουργεί και, αντί να ασκεί τον προστατευτικό του ρόλο, στρέφεται εναντίον των ίδιων των κυττάρων και των ιστών του οργανισμού, οδηγώντας σε επιβάρυνση και βλάβες σε διάφορα όργανα.
Μεταξύ των πιο συχνών αυτοάνοσων νοσημάτων συγκαταλέγονται η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η θυρεοειδίτιδα Hashimoto, η ψωρίαση, η ελκώδης κολίτιδα, η κοιλιοκάκη, η νόσος Crohn, η νόσος του Addison, η μυασθένεια gravis, η λεύκη, η αλωπεκία, το σύνδρομο Sjögren και ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1. Η πορεία των νοσημάτων αυτών χαρακτηρίζεται συχνά από περιόδους ύφεσης και έξαρσης.
Η ζωή με ένα αυτοάνοσο νόσημα δεν περιορίζεται στις ιατρικές εξετάσεις ή τη φαρμακευτική αγωγή. Επηρεάζει τον ρυθμό της καθημερινότητας, την εργασία, τις κοινωνικές σχέσεις και την αυτοεικόνα. Η κόπωση, ο πόνος και οι λειτουργικοί περιορισμοί επιβαρύνουν τον τρόπο ζωής, συχνά σε σύγκρουση με τις απαιτήσεις του σύγχρονου κόσμου. Αυτή η συνεχής εγρήγορση εξαντλεί το σώμα και την ψυχική ανθεκτικότητα. Το σώμα γίνεται λιγότερο προβλέψιμο και ο άνθρωπος πρέπει να μάθει να ζει επανακαθορίζοντας τη σχέση του με τον ίδιο του τον οργανισμό.
Σώμα και ψυχή σε διαρκή εγρήγορση
Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι σώμα και ψυχή λειτουργούν ως ενιαίο σύστημα. Το χρόνιο στρες, οι παρατεταμένες συναισθηματικές πιέσεις και οι ανείπωτες εμπειρίες επηρεάζουν τη συνολική λειτουργία του οργανισμού.
Στα αυτοάνοσα νοσήματα, η ψυχή δεν είναι αιτία της ασθένειας, αλλά μέρος της συνολικής εμπειρίας. Όταν ο άνθρωπος μαθαίνει να αντέχει χωρίς να ακούει τις εσωτερικές του ανάγκες ή ζει σε συνθήκες έντασης για μεγάλα διαστήματα, το σώμα συχνά αποκαλύπτει αυτήν την εσωτερική σύγκρουση.
Το χρόνιο στρες ως επιβαρυντικός παράγοντας
Το στρες είναι σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει την ψυχική υγεία και το ανοσοποιητικό σύστημα. Όταν η ένταση γίνεται μόνιμη, ο οργανισμός εξαντλείται και η ικανότητα αποκατάστασης μειώνεται.
Πολλοί άνθρωποι με αυτοάνοσα νοσήματα περιγράφουν περιόδους έντονου ψυχικού φορτίου πριν τη διάγνωση και έπειτα ο φόβος της επιδείνωσης, η αβεβαιότητα για το μέλλον και η ανάγκη συνεχούς προσαρμογής δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο σωματικής και ψυχικής κόπωσης.
Όσα αλλάζουν σιωπηλά μετά τη διάγνωση
Η διάγνωση ενός αυτοάνοσου νοσήματος δεν αφορά μόνο τη σωματική υγεία, αλλά ενεργοποιεί μια σύνθετη ψυχολογική διαδικασία προσαρμογής. Πολλοί άνθρωποι βιώνουν ένα είδος πένθους, όχι μόνο για τις αλλαγές στο σώμα τους, αλλά και για την απώλεια της προηγούμενης αίσθησης σταθερότητας και ελέγχου. Η μετάβαση αυτή συνοδεύεται συχνά από εναλλαγές συναισθημάτων, όπως ανησυχία, θυμό, λύπη ή ενοχές, τα οποία αποτελούν φυσικές αντιδράσεις απέναντι σε μια χρόνια και απρόβλεπτη κατάσταση.
Παράλληλα, η ασθένεια μπορεί να επηρεάσει την εικόνα που έχει το άτομο για τον εαυτό του. Ο χαρακτηρισμός του ατόμου ως «ασθενή» ενδέχεται να κυριαρχήσει στην καθημερινότητα και να επισκιάσει άλλες πτυχές της ταυτότητάς του, όπως οι προσωπικοί ρόλοι, οι σχέσεις και οι δυνατότητές του. Σε αυτό το στάδιο, η κατανόηση της ψυχικής εμπειρίας και η ύπαρξη ενός πλαισίου ψυχολογικής στήριξης μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά, βοηθώντας το άτομο να επανασυνδεθεί με τον εαυτό του και να ενσωματώσει την ασθένεια στη ζωή του χωρίς να ταυτιστεί αποκλειστικά με αυτήν.
Η αξία της ψυχικής κατανόησης στα αυτοάνοσα νοσήματα
Η ενημέρωση αποτελεί συχνά το πρώτο σταθερό σημείο σε μια εμπειρία που αρχικά μοιάζει ασαφής και απειλητική. Όταν ο άνθρωπος κατανοεί τι του συμβαίνει και πώς μπορεί να εξελιχθεί η ασθένεια, το αίσθημα φόβου και αβεβαιότητας σταδιακά μειώνεται. Η γνώση δεν αναιρεί τις δυσκολίες, αλλά βοηθά να αποκατασταθεί ένα αίσθημα ελέγχου και εμπιστοσύνης απέναντι στην καθημερινότητα.
Την ίδια στιγμή, η ψυχική επίγνωση επιτρέπει στον άνθρωπο να σταθεί με μεγαλύτερη κατανόηση απέναντι στα συναισθήματά του. Να αναγνωρίσει την κούραση, τον θυμό ή τη λύπη ως φυσικές αντιδράσεις και όχι ως προσωπική αδυναμία. Όταν, επιπλέον, οι οικείοι του έχουν πρόσβαση στην ίδια γνώση, δημιουργείται ένας κοινός τόπος κατανόησης. Έτσι, μειώνονται οι παρεξηγήσεις και ενισχύεται η ουσιαστική στήριξη μέσα στις σχέσεις.
Ψυχοθεραπεία: Εκεί όπου ακούγεται η ψυχή και ανακουφίζεται το σώμα
Η ψυχοθεραπεία δεν αντικαθιστά την ιατρική φροντίδα ούτε υπόσχεται ίαση όμως παρέχει ένα ασφαλή χώρο για να εκφράσει ο άνθρωπος όσα νιώθει χωρίς φόβο ή κριτική. Εκεί, τα συναισθήματα αποκτούν λέξεις και η κατανόηση της ψυχής αποκτά πολύτιμο νόημα.
Η συνεργασία με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας βοηθά στη διαχείριση του στρες, στην αναγνώριση των εσωτερικών αναγκών και στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας. Γιατί όταν η ψυχή ακούγεται, το σώμα δεν χρειάζεται πια να φωνάζει!
Αυτοάνοσα νοσήματα: Όταν η ασθένεια γίνεται πρόσκληση για ζωή
Το ουσιαστικότερο μήνυμα των αυτοάνοσων νοσημάτων αφορά τη σχέση μας με τον ίδιο μας τον εαυτό. Αποτελούν μια πρόσκληση για παύση και επαναπροσδιορισμό, μια ευκαιρία να στραφούμε προς τα μέσα και να αναγνωρίσουμε την απαραίτητη ανάγκη για φροντίδα. Τα όρια παύουν να εκλαμβάνονται ως ένδειξη αδυναμίας και αναγνωρίζονται ως πράξη αυτοσεβασμού.
Όταν εγκαταλείψουμε τη σύγκρουση με το σώμα μας, η ασθένεια μπορεί να μετατραπεί σε μια ευκαιρία αλλαγής τρόπου ζωής, ρυθμών και προτεραιοτήτων, με μεγαλύτερη συνειδητότητα, αποδοχή και εσωτερική εγρήγορση.
Μέσα από αυτή τη διαδρομή, η ελπίδα δεν εμφανίζεται ως υπόσχεση εύκολων λύσεων ή άμεσων απαντήσεων. Αναδύεται ως μια ήσυχη στάση ζωής, που επιτρέπει, ακόμη και μέσα στις δυσκολίες, να προχωρήσουμε προς έναν πιο ουσιαστικό, ανθρώπινο και αληθινό δρόμο.
Ακολουθήστε την Θεώνη Διαμαντοπούλου στο Instagram και στο Facebook
