Γράφει η Γεωργία Μεγαρίτη 

Η Εικόνα του Πλήθους με τα Σηκωμένα Κινητά

Τις τελευταίες ημέρες γίναμε μάρτυρες ενός ακόμα συλλογικού παροξυσμού. Ένας δημόσιος θάνατος, μια τραγική απώλεια, κατέκλυσε κάθε γωνιά του ψηφιακού και φυσικού χώρου. Ανάμεσα στο πλήθος που συγκεντρώθηκε, αυτό που αποτυπώθηκε πιο έντονα δεν ήταν τα δακρυσμένα πρόσωπα, αλλά η λαίλαπα των σηκωμένων οθονών.

Εκατοντάδες κινητά υψωμένα στον αέρα, να καταγράφουν τη στιγμή. Όχι για να κρατηθεί η ανάμνηση σε ένα ιδιωτικό άλμπουμ, κανείς δεν ανατρέχει στο αρχείο του για να ξαναζήσει μια ξένη κηδεία, αλλά για να μετατραπεί η παρουσία σε ψηφιακό τεκμήριο: «Ήμουν κι εγώ εκεί».

Η αληθινή θλίψη, από τη φύση της, είναι σιωπηλή, εσωτερική και αφαιρετική. Όταν όμως ανάμεσα στον άνθρωπο και στο γεγονός μεσολαβεί η οθόνη, το πένθος παύει να βιώνεται πρωτογενώς. Μετατρέπεται σε θέαμα, σε ψηφιακό νόμισμα προσοχής και σε περιεχόμενο προς ανάλωση.

Η Εικόνα του Πλήθους με τα Σηκωμένα Κινητά

Τις τελευταίες ημέρες γίναμε μάρτυρες ενός ακόμα συλλογικού παροξυσμού. Ένας δημόσιος θάνατος, μια τραγική απώλεια, κατέκλυσε κάθε γωνιά του ψηφιακού και φυσικού χώρου. Ανάμεσα στο πλήθος που συγκεντρώθηκε, αυτό που αποτυπώθηκε πιο έντονα δεν ήταν τα δακρυσμένα πρόσωπα, αλλά η λαίλαπα των σηκωμένων οθονών.

Εκατοντάδες κινητά υψωμένα στον αέρα, να καταγράφουν τη στιγμή. Όχι για να κρατηθεί η ανάμνηση σε ένα ιδιωτικό άλμπουμ, κανείς δεν ανατρέχει στο αρχείο του για να ξαναζήσει μια ξένη κηδεία, αλλά για να μετατραπεί η παρουσία σε ψηφιακό τεκμήριο: «Ήμουν κι εγώ εκεί».

Η αληθινή θλίψη, από τη φύση της, είναι σιωπηλή, εσωτερική και αφαιρετική. Όταν όμως ανάμεσα στον άνθρωπο και στο γεγονός μεσολαβεί η οθόνη, το πένθος παύει να βιώνεται πρωτογενώς. Μετατρέπεται σε θέαμα, σε ψηφιακό νόμισμα προσοχής και σε περιεχόμενο προς ανάλωση.

Θλίψη ή Αλγοριθμικός Θυμός;

Η υπερπληροφόρηση των τελευταίων εικοσιτετραώρων γεννά ένα αμείλικτο ερώτημα: όλοι αυτοί οι άνθρωποι ήταν πράγματι θλιμμένοι ή μήπως βιώναν έναν τεχνητά μεγεθυμένο θυμό;

Τα μέσα ενημέρωσης και οι αλγόριθμοι των κοινωνικών δικτύων δεν μετέδωσαν απλώς την είδηση. Τροφοδότησαν συστηματικά το αίσθημα της ματαιότητας, της αδικίας και της οργής. Στον ψηφιακό κόσμο, ο θυμός είναι το πιο κερδοφόρο συναίσθημα, παράγει τα περισσότερα κλικ, τις περισσότερες αλληλεπιδράσεις και τη μεγαλύτερη αφοσίωση.

Παράλληλα, η συναισθηματική ταύτιση έπαιξε καταλυτικό ρόλο. Ένας καλλιτέχνης φέρει πάνω του τις αναμνήσεις, τους έρωτες και τις ευαίσθητες χορδές χιλιάδων ανθρώπων. Αντίθετα, η καθημερινή, δομική βία, η οικονομική ένδεια, η εξάντληση της επιβίωσης, ακόμα και η απώλεια ανθρώπων που προσφέρουν αθόρυβα στην κοινωνία βιώνεται ως κάτι αφηρημένο. Η απώλεια ενός προσώπου που συνδέθηκε με το συναίσθημά μας έγινε ο αγωγός για να διοχετευθεί μια συσσωρευμένη, βουβή οργή που αναζητούσε αφορμή για να ξεσπάσει.

Η Εκτόνωση μιας Ψευδαισθητικής Επανάστασης

Αυτό που συχνά μοιάζει με «συλλογική αφύπνιση» ή «επανάσταση» απέναντι στην αδικία, αποδεικνύεται μια στιγμιαία συναισθηματική εκτόνωση.

Ο σύγχρονος άνθρωπος, συντριμμένος από τις πιέσεις της καθημερινότητας, βρίσκει στο τραγικό συμβάν έναν χώρο για να εκφράσει τη δική του υπαρξιακή ματαιότητα. Όμως αυτή η «επανάσταση» εξαντλείται μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα. Μόλις τα φώτα της δημοσιότητας σβήσουν, μόλις τα ψηφιακά Stories υποχωρήσουν για να δώσουν τη θέση τους στο επόμενο θέμα, ο θυμός εξατμίζεται και η αδράνεια επιστρέφει.

Ο ΒιοΜινιμαλισμός ως Επιστροφή στην Αληθινή Σιωπή

Ο ΒιοΜινιμαλισμός μας καλεί να σταματήσουμε τον τεχνητό θόρυβο και να επιστρέψουμε στην ουσία των συναισθημάτων μας.

• Αφαιρούμε τη διάμεσο της οθόνης: Μαθαίνουμε να στεκόμαστε απέναντι στο γεγονός με το σώμα και την ψυχή μας, χωρίς την ανάγκη να το προβάλλουμε.
• Σεβόμαστε το δικαίωμα στη σιωπή: Ο θάνατος και η απώλεια απαιτούν συστολή, όχι δημόσια κατανάλωση.
• Διαχωρίζουμε την αυθεντική θλίψη από τη μόδα της οργής: Αρνούμαστε να γίνουμε καταναλωτές συναισθημάτων που κατασκευάζονται για να συντηρούν την προσοχή μας αιχμάλωτη.

Κατακλείδα: Η Αποκατάσταση του Ιερού

Όταν η ζωή μας γεμίζει από την ψηφιακή βοή των πολλών, χάνουμε την ικανότητα να συμπάσχουμε αληθινά.

Η αποκατάσταση της υγείας μας, ψυχικής και πνευματικής, ξεκινά από τη στιγμή που χαμηλώνουμε τις οθόνες. Η αληθινή τιμή προς την απώλεια δεν αποδίδεται με μια ανάρτηση, αλλά με τη σιωπηλή, εσωτερική απόφαση να ζήσουμε με περισσότερη παρουσία, περισσότερη ουσία και λιγότερο θέαμα.