Γράφει η Ελισάβετ Σταματίου
14 Σεπτεμβρίου, ημέρα της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού, ενός συμβόλου που λατρεύτηκε, δοξάστηκε, αμφισβητήθηκε και κάποιες φορές, υπήρξε αφετηρία συγκρούσεων και αντιπαραθέσεων.
Καθώς φέτος συμπληρώνονται 1.700 χρόνια από την εύρεση του Τιμίου Σταυρού (326 μ.Χ.) θυμόμαστε τις ιστορικές εξελίξεις και την πορεία Του στην ιστορία. Στεκόμαστε στο γεγονός της αρπαγής Του από τους Πέρσες και της ανάκτησής Του μετά τη μάχη της Νινευί το 627 από τον αυτοκράτορα Ηράκλειο χάρις στον οποίο επεστράφη στην Κωνσταντινούπολη και από εκεί μεταφέρθηκε πανηγυρικά στα Ιεροσόλυμα. Καλούμαστε να ανατρέξουμε στα ταραγμένα χρόνια του Βυζαντίου και είτε με πίστη είτε με σκεπτικισμό να σταθούμε απέναντι σε ένα σύμβολο που σηματοδότησε την ανθρωπότητα.
Τολμώ να τοποθετηθώ προσωπικά και στα πλαίσια της ελευθερίας που μου προσφέρεται, εκφράζω την ταπεινότητά μου ενώπιον αυτού του μέσου και συμβόλου θυσίας , αυταπάρνησης, αγάπης , που για τους χριστιανούς τουλάχιστον, αποτελεί το πέρασμα προς την Ανάσταση και την αιωνιότητα η οποία προσφέρεται μέσα από το πάθος του Θεανθρώπου.
Συγκινούμαι πάντα από τη δισυπόστατη φύση του Ιησού, τη θεϊκή και την ανθρώπινη, θεωρώντας κορυφαία στιγμή την προσευχή στη Γεθσημανή, όπου, λίγο πριν από τη μαρτυρική πορεία, η ανθρώπινη φύση προς στιγμή νιώθει φόβο, αν και αμέσως υποτάσσεται στο θέλημα του Πατέρα.
Εκείνη η στιγμή πριν από τη θυσία στον Σταυρό, που νοηματοδοτεί τον θάνατο και καθορίζει τον ρου της ιστορίας, προσωπικά για μένα αποτελεί τον βασικότερο σύνδεσμο εγγύτητας με τον Ιησού.
Το στιγμιαίο ανθρώπινο συναίσθημα αδυναμίας λίγες μέρες πριν ο σταυρός καταστεί το μέσο ενός μαρτυρικού, άδικου και προδιαγεγραμμένου θανάτου. Για τους Χριστιανούς αυτό το μέσο αποκτά τέτοια δύναμη και επιρροή, που αποτελεί σήμα κατατεθέν της αρχιτεκτονικής των ναών, εμπνέει καλλιτέχνες όπως ζωγράφους (ο «Εσταυρωμένος» του El Greco), αλλά και συγγραφείς, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον αγαπημένο Νίκο Καζαντζάκη, ο οποίος, για το έργο "Ο Τελευταίος Πειρασμός", εμπνευσμένο από την πορεία προς το Θείο πάθος έφτασε κοντά σε αφορισμό από την Ορθόδοξη Εκκλησία που σύμφωνα με μαρτυρίες ποτέ δεν υλοποιήθηκε.
Χαρακτηρίζοντας απεχθείς τέτοιες τακτικές επιβολής της πίστης, θεωρώ αναφαίρετο δικαίωμα καθενός να πρεσβεύει οποιαδήποτε θρησκευτική θέση, αν δεν παραβιάζει θεμελιώδη δικαιώματα.
Παρ’ όλα αυτά, μελετώντας τα συγγράμματα του Μητροπολίτη Περιστερίου κ. Γρηγορίου, δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω πως ο Αναστημένος Ιησούς είναι το πρότυπο και η ελπίδα μας, χωρίς να παραγνωρίζεται η αξία και το μέγεθος της σταυρικής θυσίας.
Δε θα σταθώ σε θεολογικά ζητήματα που δεν κατέχω και σχετίζονται με συγκεκριμένες θέσεις συμβόλων στην Αγία Τράπεζα και πλησίον της, κάτι που αποτέλεσε θέμα σφοδρών αντιπαραθέσεων.
Αν ο Σταυρός αποτελεί ανυπέρβλητο σύμβολο, στόχος και προορισμός του είναι η Ανάσταση, γεγονός που δεν μπορούμε να υποτιμήσουμε, αφού, σύμφωνα με το ορθόδοξο δόγμα, αποτελεί την υπέρβαση του θανάτου που οδηγεί στη σωτηρία, με όποιον τρόπο την αντιλαμβάνεται και τη βιώνει ο καθένας.
Μην εκπροσωπώντας οποιοδήποτε δόγμα και φοβούμενη λανθασμένες τοποθετήσεις, ολοκληρώνω με ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Επισκόπου Γρηγορίου Παπαθωμά, Μητροπολίτη Περιστερίου:
«Σε όλο το φάσμα του εκκλησιαστικού έτους η Εκκλησία προβάλλει τον Τίμιο Σταύρο που υπήρξε το μέσον με το οποίο νικήθηκε ο θάνατος, το πεδίο πάνω στο οποίο θριάμβευσε η Ζωή. Τον Τίμιο Σταύρο υψώνει η Εκκλησία και Σταυρο - προσκυνά (στις 14 Σεπτεμβρίου και την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως)... Διότι ο Χριστός αναστήθηκε και δεν βρίσκεται πια εκεί επί του Σταυρού, γι’ αυτό ακριβώς δεν λέγεται πλέον Εσταυρωμένος αλλά Τίμιος Σταυρός, καθώς ο Σταυρός έγινε το σύμβολο της Ανάστασης και της νίκης κατά του θανάτου.»
14 Σεπτεμβρίου σήμερα, λοιπόν, τιμάμε τον Σταυρό ως μέσο σωτηρίας. Κι αν ο καθένας μας σηκώνει τον δικό του, κάτι που αναπόφευκτα συμβαίνει, έχουμε ως προσδοκία την Ανάσταση.
